Margarin / Sık Sorulan Sorular

Margarin Nedir? Nasıl Yapılır?

Margarinin kimyasal işlemler sonucunda üretildiğine dair birtakım spekülasyonlar mevcut… Bu kimyasal işlemler nelerdir?

Yağlı tohumlardan elde edilen yağlar, sızma zeytinyağı hariç, ham olarak tüketilemezler. Çeşitli fiziksel ve kimyasal işlemler uygulanarak yenilebilir hale getirilir.

Margarin üretmenin sadece tek bir yolu yoktur, ama esas itibariyle süreç çok basittir. Önce uygun olan katı ve sıvı yağ bileşimi,daha sonra da bu bileşimin, yağsız süt veya süt proteini gibi yağ dışındaki bileşenler ve su ile karıştırılmasıyla istenilen lezzet ve besin değerleri belirlenir.

Dünyada margarin üretimi konusunda nasıl bir teknoloji kullanılıyor?AB’de bunun için bir standart var mı?

Gelişmiş teknolojilere uyumlu firmalar, yeni modern üretim yöntemlerini ve bilgilerini kullanıyorlar. Ülkelere ve firmalara, kullanacakları teknoloji konusunda bir yaptırımda bulunulmuyor, ancak yönlendirme regülasyonlarla yapılıyor.
Örneğin; AB’de henüz kesin bir regülasyon/direktif olmamasına rağmen genel eğilim trans yağların %2’nin altında olması yönündedir. Ancak Türkiye’de MÜMSAD’ın gönüllü olarak yaptığı girişimler doğrultusunda düzenlenen regülasyona göre, trans yağlar %1’den düşük olduğu takdirde, bu oranın altında trans yağ içeren besinler, etiketleme tebliğine göre ‘trans yağ içermez’ olarak kabul edilir. MÜMSAD üyesi kuruluşların ürettiği margarinlerin trans yağ içeriği % 1’in altındadır ve ambalajlarında ‘trans yağ yoktur’ etiketini taşır.

Margarinin içinde katkı maddesi var mı? 
Margarinin içinde gıda güvenliğini sağlayan, besin değerine destek veren, kaliteyi koruyan katkı maddeleri bulunmaktadır. Margarinin performansını artırmak için kullanılması zorunlu olan bu katkı maddelerinin güvenliği, gıdalarda maksimum kullanım dozajları ile ilgili mevzuat, pek çok bilimsel çalışma sonucunda belirlenmiştir. Margarinlerde kullanılan katkı maddeleri kalitenin korunmasını sağlar ve Türk Gıda Kodeksi’nce cinsleri ve kullanım oranları belirlenmiştir.
Daha fazla bilgi için guncelbilgiler/gıdakatkimaddeleri bölümünü ziyaret edebilirsiniz.

Margarin nasıl o kadar kalıp halinde durabiliyor?

Yağların bir formda durmasını sağlayan koşul, kompozisyonu ve uygulanan fiziksel kristalizasyon işlemleridir. Örneğin; sıvı zeytinyağı ve kase margarin aynı doymuş yağ içeriğine sahip olmasına rağmen, oda sıcaklığında biri sıvı diğeri katı görünümdedir.

Margarin ve İçindeki Yağlar

Bitkisel kaynaklı yağların hayvansal kaynaklı yağlardan farkı nedir?

Bitkisel kaynaklı yağlar kolesterol içermez ve doymamış yağlarca zengindir. Ayrıca vücudumuzun yapamadığı ve mutlaka dışarıdan alınması gereken temel (esansiyel) yağların kaynağıdır, özellikle sadece yağda eriyen bazı vitaminler yönünden zengindir. Sağlığa katkısı olan mikro besin öğelerini taşır.Fonksiyonel margarinlerde yer alan, kolesterol düşürmeye yardımcı olan steroller ve stanoller örnek olarak verilebilir.

Bitkisel yağlarda bulunan tekli ve çoklu doymamış yağlar, genellikle vücudumuzun kendi kendine üretemediği ancak gerekli olan E vitamini, omega-3 ve omega-6 ailesine ait yağ asitleri gibi besin öğelerini içerir. Bu öğeler, iyi halin sürdürülmesiyle, büyüme ve gelişmede önemli rol oynar.

Tekli ve çoklu doymamış yağlar; ayçiçeği, soya ve palm gibi bitkisel yağlarda, margarinde ve bu yağlardan yapılmış ürünlerde bulunur.

Hayvansal kaynaklı bütün yağlar; kolesterol içerir ve doymuş yağ oranları çok yüksektir.

Margarin ve Doymuş Yağlar

Margarinin ayçiçeği, soya ve palm gibi bitkisel yağlardan üretildiğini söylüyorsunuz Ancak palm yağının doymuş yağ oranı çok yüksek bir yağ çeşidi olduğu biliniyor. Margarinlerin içindeki doymuş ve doymamış yağ oranları nedir? Bu oran, sıvı yağlarda/ve başka hangi yiyeceklerde ve tereyağında kaçtır?

Margarinler, bitkisel yağların bir kompozisyonudur. Tek bir yağdan üretilmedikleri için doymuş, doymamış yağ oranları kontrol altındadır. İster sıvı ister katı görünümünde olsun tüm yağlar, doymuş ve doymamış yağları içerir. Dikkat edilmesi gereken nokta;dengeli beslenmede alınan yağların yaklaşık 1/3’ünün tekli, 1/3’ünün çoklu doymamış yağ olması ve en fazla 1/3’ünün doymuş yağ olmasıdır. (WHO, 2003). 
Nitekim, Türkiye’ye Özgü Beslenme Rehberi’ne göre, diyette günlük enerjinin %30’u yağlardan gelmelidir. Bunun da en fazla üçte biri doymuş yağlardan gelebilir. (T.C. Sağlık Bakanlığı ve Hacettepe Üniversitesi Beslenme ve Diyetetik Bölümü, 2004).

MÜMSAD’a üye firmaların (Besler (Ülker), Unilever, Marsa, Küçükbay) ürettikleri kase margarinlerde, doymuş yağ oranı ortalama dir. Bu oran bütün bitkisel sıvı yağlarda da %7 ile arasındadır.

Günlük enerji ihtiyacı 2000 kalori olan bir yetişkin, 60-70 gram arası yağ tüketebilir; bunun da en fazla 20 gramı doymuş yağlardan gelebilir.
Örneğin; MÜMSAD üyelerince üretilen margarinlerden bir dilim ekmek üzerine sürüldüğü takdirde (10 gram) bu en fazla 1,5 - 4 gram doymuş yağ içerdiğinden beslenme düzeninin bir parçası olabilir.

Doymuş yağ nedir? İnsan sağlığına olumsuz etkisi varmıdır?

Yağlar, temel olarak doymuş yağlar, tekli doymamış yağlarve çoklu doymamış yağlar olmak üzere üç gruptan oluşur. İster sıvı olsun ister margarin, yenilebilir tüm yağlarda, hem doymuş hem de doymamış yağlar bulunur ve bu yağlar, yapılarına göre sınıflandırılır. Günlük enerji gereksiniminin %7-10’unun arasında kalması şartıyla, sağlıklı bir insanın doymuş yağ kullanması gereklidir.

Bir insan günde ne kadar doymuş yağ alabilir?

Yenen yağların yaklaşık 1/3’ünün tekli, 1/3’ünün çoklu doymamış yağ olması ve en fazla 1/3’ünün doymuş yağ olması gerekmektedir (WHO, 2003). Nitekim, Türkiye’ye Özgü Beslenme Rehberi’ne göre, diyette günlük enerjinin %30’i yağlardan gelmelidir. Bunun da en fazla üçte biri doymuş yağlardan gelebilir. (TC Sağlık Bakanlığı ve Hacettepe Üniversitesi Beslenme ve Diyetetik Bölümü, 2004).

Buna göre; günlük enerji ihtiyacı 2000 kalori olan bir yetişkin, 60-70 gram arası yağ tüketebilir; bunun da en fazla 20 gramı doymuş yağlardan gelebilir.

Örneğin; MÜMSAD üyelerince üretilen margarinlerden bir dilim ekmek üzerine sürüldüğü takdirde (10 gram), bu en fazla 1,5 - 4 gram doymuş yağ içerdiğinden beslenme düzeninin bir parçası olabilir.

Margarin ve Doymamış Yağlar

Doymamış yağlar neden Sağlık için faydalı?

Doymamış yağlar, vücudumuz için gerekli temel yağlar açısından zengindir. Bu yağlar, vücudumuz tarafından üretilemezler ve mutlaka dışarıdan alınmaları gerekir.

Doğadaki her besin öğesinin beslenmede mutlaka yararı vardır. Yeter ki, bunlar dengeli ve bilerek tüketelmelidir.

Margarinler,
• % 100 bitkisel yağlardan üretilir. Margarinin içindeki toplam yağ oranı %60-70 oranındadır.
• Kolesterol içermez
• Trans yağ yoktur
• A ve D vitaminleri içerir

Tekli yağ, çoklu yağ nedir? Tekli ve çoklu yağlar hangi yağ çeşitlerinde mevcuttur?

Her bitkisel yağ, tekli ve çoklu doymamış yağlar ile doymuş yağlar olmak üzere üç yağ çeşidini de içerir. Zeytinyağı, fındık yağı gibi meyve yağları tekli yağlar bakımından; ayçiçeği, mısırözü gibi tohum yağları da çoklu yağlar bakımından zengindir. Margarin, çeşitli bitkisel yağ türlerinin (Tekli doymamış, çoklu doymamış, doymuş) bir karışımıdır.

Tereyağında temel yağlar yok deniyor, margarinde var mıdır? Varsa faydası nedir?

Margarin, vücudumuz için gerekli olan temel (esansiyel) yağları içerir. Vücudumuzun üretemediği temel (esansiyel) yağlar Omega–3 ve Omega–6 ailesindendir. Omega 3 ve Omega 6 yağları, vücudun sağlıklı büyümesi, gelişmesi ve işleyişi için gereklidir.

Margarin ve Trans Yağlar

Trans yağ ne demektir? Nasıl oluşur? Margarinlerin trans yağ içermemesini sağlamak için bir teknoloji kullanılıyorsa, bu teknoloji farklı olumsuz etkiler yapmıyor mu?

Yağ asitlerinin yapısal değişikliğe uğraması sonucu ortaya çıkan yağ asitlerine ‘trans yağ asidi’, bunları içeren yağlara da ‘trans yağ’ denir. Bu değişiklik yüksek sıcaklık, yüksek basınç ve enzimler vasıtasıyla oluşur. Yeni teknoloji, bu durumlardan etkilenmediğinden ‘trans’ form oluşmaz. Eskiden uygulanan kısmi hidrojenasyon işlemlerinde düşük olmakla birlikte bir miktar trans yağ oluşmaktaydı, ancak 1999 yılından itibaren Türkiye’deki büyük margarin üreticileri, dünyadaki en gelişmiş modifikasyon teknolojilerini uygulamaya başladı ve üretilen margarinlerde trans yağ oranı %1’in altına indirildi.

Bu oranın altında trans yağ içeren besinler etiketleme tebliğine göre ‘trans yağ içermez’ olarak kabul edilir. MÜMSAD üyesi kuruluşların ürettiği margarinler trans yağ içermez ve ambalajlarında ‘trans yağ yoktur’ etiketini taşır.

Trans yağın zararları nelerdir? Hangi yiyeceklerde bulunur? Margarinde bulunur mu? Bulunmuyorsa neden böyle zannediliyor?

Trans yağlar, vücuda çeşitli şekillerde girerler. Örneğin; tam yağlı süt ve süt ürünleri, koyun ve kuzu etleri gibi bazı hayvansal kaynaklı ürünlerde bu yağlar bulunmaktadır.

Yapılan bilimsel araştırmalar sonucunda 1990’lı yılların ikinci yarısında, ‘trans’ yağların kardiyovasküler bir risk oluşturabileceği ortaya çıkmıştır. Bunun neticesinde günlük alınması gereken güvenli miktarlar için klinik çalışmalar yapılmıştır. Bu çalışmaların sonucuna göre; günlük enerjinin %30’u yağlardan karşılanmalı ve yine günlük enerjinin %1-2’sine kadar olan bölümü trans yağlardan alınabilir.

Yeni teknolojiler uygulanarak üretilen margarinlerde trans yağ yoktur. MÜMSAD üyesi kuruluşların ürettiği margarinler trans yağ içermez ve ambalajlarında ‘trans yağ yoktur/ içermez’ etiketini taşır.

Margarin ve Kolesterol

Margarinde kolesterol yoktur diyorsunuz? Peki, bunu nasıl ispat ediyorsunuz? Margarinin içeriğinde kolesterole neden olabilecek maddeler yok mu?

Kolesterol, hayvansal ürünlerde bulunur. Bitkisel kökenli hiçbir üründe kolesterol yoktur. Margarinler bitkisel yağlardan yapıldığı için ve margarinlerde kullanılan süt yağsız olduğundan yani süt yağı içermediğinden margarinler de kolesterol içermez.

MÜMSAD üye şirketlerinin 14 çeşit ürününü akredite, tarafsız bir laboratuvara analiz ettirilmiştir. Sonuçlar, MÜMSAD üyesi kuruluşların ürettiği margarinlerin trans yağ ve kolesterol içermediğini kanıtlamaktadır. Analizler, belirli periyotlarda, raftan ürün toplamak suretiyle tekrarlanmakta ve böylece trans yağsız margarin denetimi düzenli olarak yapılmaktadır.

Margarinin iyi kolesterolü düşürdüğü, kötü kolesterolü yükselttiği söyleniyor. Bunun tersini nasıl ispat ediyorsunuz? Şimdiye kadar bütün doktorlar margarin, tereyağı yemeyin, az tüketin diyorlardı?

Kolesterol gibi önemli bir sağlık sorunu komplike bir sorundur. Hiçbir gıda tek başına bir soruna sebep olamaz. Var olan bir sorun için risk yaratabilirler. Bilindiği gibi vücut fonksiyonları için kolesterole ihtiyacımız vardır. Bu ihtiyacın 2/3’ü karaciğer tarafından üretilir. İnsan beslenmesiyle ancak 1/3’lük kısmı kontrol edebilir.

Bitkilerde ve bunlardan elde edilen bitkisel yağlarda kolesterol yoktur Margarin ayçiçek, soya ve palm yağı gibi bitkisel yağlardan üretilir. Bu nedenle margarinlerde kolesterol bulunmaz.

Türkiye’ye Özgü Beslenme Rehberi’ne göre, diyette günlük enerjinin %30’u yağlardan gelmelidir. Bunun da en fazla üçte biri doymuş yağlardan gelebilir. (TC Sağlık Bakanlığı ve Hacettepe Üniversitesi Beslenme ve Diyetetik Bölümü, 2004).

Günlük enerji ihtiyacı 2000 kalori olan bir yetişkin, 60-70 gram arası yağ tüketebilir; bunun da en fazla 20 gramı doymuş yağlardan gelebilir.
Örneğin; MÜMSAD üyelerince üretilen margarinlerden bir dilim ekmek üzerine sürüldüğü takdirde (10 gram) 1,5 - 4 gram doymuş yağ içerdiğinden beslenme düzeninin bir parçası olabilir.

Margarin hakkında tüketicinin zihninde bulunan en önemli negatif düşünce, “Margarin damar tıkanıklığına sebep olur.” Bu doğru mu?

Bu çok önemli bir yanılgıdır. İnsan vücudunda, ağza alınan ilk lokmadan itibaren sindirim başlar. Eğer bu doğru olsaydı, elma, ceviz, erik, fındık v.b gibi çok daha katı maddeleri yediğimizde damarlarımız tıkanmaz mıydı? Gerçekte bitkilerde ve bunlardan elde edilen bitkisel yağlarda kolesterol yoktur. Margarin ayçiçek, soya ve palm yağı gibi bitkisel yağlardan üretilir. Bu nedenle margarinlerde kolesterol bulunmaz. Ayrıca margarinler, kolesterol içermemekle birlikte içermiş oldukları omega-6 ve omega-3 çoklu doymamış yağlar nedeniyle sağlıklı bir beslenme düzeninde rahatlıklı yer alabilirler. Buna ilişkin olarak Amerikan Kalp Cemiyeti’nin (AHA) özellkle yumuşak margarinleri tavsiye ettiğini söyleyebiliriz.

Türkiye’ye Özgü Beslenme Rehberi’ne göre, diyette günlük enerjinin %30’uyağlardan gelmelidir. Bunun da en fazla üçte biri doymuş yağlardan gelebilir. (TC Sağlık Bakanlığı ve Hacettepe Üniversitesi Beslenme ve Diyetetik Bölümü, 2004).

Günlük enerji ihtiyacı 2000 kalori olan bir yetişkin, 60-70 gram arası yağ tüketebilir; bunun da en fazla 20 gramı doymuş yağlardan gelebilir.
Örneğin; MÜMSAD üyelerince üretilen margarinlerden bir dilim ekmek üzerine sürüldüğü takdirde (10 gram), bu en fazla 1,5 - 4 gram doymuş yağ içerdiğinden beslenme düzeninin bir parçası olabilir.

Beslenme ile ilgili önerilerde, yenen doymuş yağ miktarının en fazla toplam enerjinin ’u ile sınırlandırılması belirtilmektedir. Bu nedenle, gün içinde tüketilen toplam doymuş yağ miktarının göz önünde bulundurulması gerekmektedir.

Margarin ve Beslenmedeki Yeri

Margarinde kaç mg A vitamini bulunur?

Margarinin 10 gramında 0.06-0.09 mg A vitamini vardır. Bu miktarlar, günlük önerilenin önemli bir miktarını karşılamaktadır. Ayrıca, vücut tarafından emilimi ancak yağlarla birlikte alındığında mümkün olmaktadır. Bu nedenle, margarinlere A vitamini eklenmesi toplum sağlığı açısından da faydalıdır.

Beslenmemizde çeşitli bitkisel yağları kullanmak sağlığımız açısından daha faydalı olmaz mı?

Sağlıklı bir beslenme düzeninde enerjinin % 30’unun yağlardan alınması önerilmektedir. Buna göre alınması gereken yağ miktarını, yağ çeşitleri arasında dengelemek ve beslenme çeşitliliği sağlamak daha faydalıdır. Ancak sıvı yağlar bunun için yetersiz kalabilir, bu yüzden margarin de dengeli beslenmede yer alabilecek bir yağ alternatifidir.
Yetişkin bir bireyin günlük yağ tüketiminin 60–70 gram olması uzmanların (WHO, Türkiye’ye Özgü Beslenme Rehberi vb) tavsiyeleri arasındadır. Bu yağın 1/3’ü doymuş; 1/3’ü tekli doymamış; 1/3’ü çoklu doymamış olan dağılmış olarak tüketilmesi gerekmektedir.

“A ve D vitaminleri, yalnızca yağlarla beraber tüketildiğinde vücudumuz tarafından emilir. Bu vitaminler margarinde bol miktarda bulunur” diyorsunuz. Bu söyleme göre; margarin yendiğinde hem A ve D vitaminini tüketilmiş oluyor hem de vitaminleryağın içinden alındığı için vücut tarafından emilmesi sağlanmış oluyor, doğru mudur? Vücudun A,D,E,K vitaminlerini bağırsaklardan ayırabilmesi için yağa ihtiyaç vardır deniyor? Hangi yağlar bu işlevi görür? Margarin de bu işlevi görür mü, nasıl görür? Margarinde bu vitaminlerden hangileri vardır?

Margarinler, A ve D gibi yağda çözünen vitaminlerin kaynağıdır. Oysa ki çoğu bitkisel yağ bu vitaminleri içermez. Bunun için ambalajlardaki içerik bilgisine bakılması önemlidir. Diğer taraftan yağlar, diğer gıdalarda bulunan A, D, E ve K gibi yağda eriyen vitaminlerin emilmelerini sağlar. Yetişkin bir bireyin günlük yağ tüketiminin 1/3’ü doymuş; 1/3’ü tekli doymamış; 1/3’ü çoklu doymamış olarak dağılmalıdır. Buna göre alınması gereken yağ miktarını, yağ çeşitleri arasında dengelemek ve beslenme çeşitliliği sağlamak faydalıdır. Margarin de bunun için iyi bir kaynaktır.

Margarin sıvı yağlardan üretiliyorsa o zaman niye margarine ihtiyaç duyuyoruz? sadece sıvı yağ tüketilmesi yeterli olmuyor mu?

Margarin, A ve D vitamini gibi yağda çözünen vitaminleri içermektedir. Böylece vücut tarafından üretilemeyen ve dışarıdan alınması gereken ve yağda eriyen bu vitaminlerin hem vücuda alınmasına hem de vücut tarafından kullanılmasına katkı sağlamaktadır. Diğer taraftan pasta ve hamur işlerinde ideal kıvamı tutturmak için margarin en iyi alternatiftir.

Margarin, bu özellikleriyle dengeli beslenme (optimal beslenme) kuralları çerçevesinde rahatlıkla tercih edilebilecek bir yağ seçimidir.

Günlük ne kadar yenmesi gerekiyor ki bu söylenilen iyilikleri alalım?

Yetişkin bir bireyin günlük yağ tüketiminin 60–70 gram olması, uzmanların (WHO, Türkiye’ye Özgü Beslenme Rehberi vb) tavsiyeleri arasındadır. Bu yağın 1/3’ü doymuş; 1/3’ü tekli doymamış; 1/3’ü çoklu doymamış şeklinde dağılmış olarak tüketilmesi gerekmektedir. Örneğin; MÜMSAD üyelerince üretilen margarinlerden bir dilim ekmek üzerine sürüldüğü takdirde (10 gram), bu enfazla 1,5 - 4 gram doymuş yağ içerdiğinden beslenme düzeninin bir parçası olabilir.

Günlük ne kadar tüketildiği takdirde sağlığımız açısından olumsuz etki yapar?

İhtiyaçtan fazla olan besinler, tüketildikten sonra enerjiye çevrilmediğinde yağ olarak vücutta birikir. Onun için her türlü besini, ihtiyaçtan fazla tüketmek her açıdan risktir.

Yenen yağların yaklaşık 1/3’ünün tekli, 1/3’ünün çoklu doymamış yağ olması ve en fazla 1/3’ünün doymuş yağ olması gerekmektedir (WHO, 2003). Nitekim Türkiye’ye Özgü Beslenme Rehberi’ne göre, diyette günlük enerjinin %30’u yağlardan gelmelidir. Bunun da en fazla üçte biri doymuş yağlardan gelebilir. (TC Sağlık Bakanlığı ve Hacettepe Üniversitesi Beslenme ve Diyetetik Bölümü, 2004).
Buna göre; günlük enerji ihtiyacı 2000 kalori olan bir yetişkin, 60-70 gram arası yağ tüketebilir; bunun da en fazla 20 gramı doymuş yağlardan gelebilir.

Örneğin MÜMSAD üyelerince üretilen margarinlerden bir dilim ekmek üzerine sürüldüğü takdirde (10 gram), bu en fazla 1,5 - 4 gram doymuş yağ içerdiğinden beslenme düzeninin bir parçası olabilir.

Diyet yapıyorum, margarin kilo yapar mı?

Sıvı yağların cinsi ne olursa olsun 1 gramı 9 kaloridir. Margarinlerde ise 1 gramında 5,5 ile 6,3 arasındadır. Margarin, içerdiği vitaminler ve temel (esansiyel) yağların yanı sıra düşük kalorili olması nedeniyle, dengeli beslenmede yer alabilecek bir besindir.

Margarin sağlıklıysa ve damar sertliğine neden olmuyorsa Kalbim/Becel margarin niye var?

Türü ne olursa olsun, tüm yağlar belli oranlarda doymuş yağ içerirler. Ancak bitkisel kaynaklı yağlarda ve margarinlerde bu miktar, hayvansal yağlara kıyasla daha düşüktür.

Özellikle kalp-damar hastalıklarından korunmaya yardımcı olmak üzere üretilen margarinler, doymamış yağlarca zengin, doymuş yağ açısından fakir bir içeriğe sahiptir. Kardiyovasküler hastalık riski azaltmaya yardımcı olan Omega-6 ve Omega-3 yağlarını optimal düzeylerde içermenin yanı sıra E vitamini gibi ek vitaminler de içerir.