GIDA ALERJİSİ ve GIDA İNTOLERANSI NEDİR?

 

Gıda alerjisi: Bağışıklık sisteminin besin proteinlerine karşı verdiği anormal reaksiyondur. Besinlere karşı oluşturulan IgE antikorları ya da diğer bağışıklık sistemi elemanları, besin alerjisinin gelişmesinde etkindir. Besin alerjisinde klinik bulgular besin alımından  kısa süre sonra ortaya çıkar.  Ciltte kızarıklık, kaşıntı ve ürtiker, dudaklarda ve göz çevresinde şişlik, karın ağrısı, kusma, nefes darlığı, öksürük, boğazda tıkanıklık hissi, dilde şişme, göğüs ağrısı, çarpıntı ve tansiyon düşüklüğü besin alerjisine bağlı görülebilecek etkilerdir.

 

26.01.2017 tarihinde yayımlanan Türk Gıda Kodeksi Gıda Etiketleme ve Tüketicileri Bilgilendirme Yönetmeliği kapsamında toplu tüketim yerlerinde 1/1/2020 tarihinden itibaren alerjen bilgisinin son tüketiciye sunulması zorunlu hale getirilmiştir.
 

 

Toplu tüketim yeri: gıdanın tüketime hazır hale getirildiği ve tüketilmek üzere son tüketiciye sunulduğu; mobil araçlar veya sabit veya hareketli tezgahlar da dahil olmak üzere hazır yemek hizmeti veren restoranlar, kantinler, okullar ve hastaneler gibi işletmeler olarak tanımlanmıştır. 
 
 
 
Gıda intoleransı: Gıdanın her tüketildiğinde meydana gelen herhangi bir besin bileşenine karşı fizyolojik olarak anormal ve rahatsızlık veren bir yanıt oluşturması şeklinde tanımlanmaktadır. Gıda intoleranslarında bu tepkiye yol açan besin bileşeni tüketildikten sonra sindirilemez, bağırsaklarda fermente olmaya başlar ve bunun sonucunda mide bulantısı, kusma, şişkinlik, ishal, mide krampları gibi belirtilere yol açabilmektedir.Gıda intoleransı, gıda alerjisinden farklıdır ve intoleranslara bağışıklık sistemi neden olmaz ve ciddi ve potansiyel olarak yaşamı tehdit eden alerjik reaksiyon (anafilaksi) riski taşımaz.

 

Yaygın Gıda İntoleransları

 

Laktoz İntoleransı: Laktoz intoleransı olan kişiler, süt ve süt ürünlerinde bulunan laktozu parçalamak için gerekli laktaz enzimini üretemezler.
 
Gluten İntoleransı: Buğday, çavdar gibi tahıllarda bulunan ve bir protein olan gluten intoleransına sahip bireylerin vücutları gluteni sindirmekte zorlanır.
 
Histamin İntoleransı: Histamin peynir, ananas, çikolata, şarap gibi gıdalarda bulunabilir ve histamin intoleransı olan kişiler, bu kimyasalı parçalamak için gerekli diamin oksidaz enzimini üretemezler.
 
Kafein İntoleransı: Kafein, kahve, çay ve enerji içecekleri gibi çok çeşitli içeceklerde bulunan acı ve uyarıcı bir kimyasaldır. Bazı bireylerde bu kimyasala karşı hassasiyet görülür ve sinirlilik, huzursuzluk gibi semptomlar görülür.
 
Sülfit İntoleransı: Gıdalarda genellikle koruyucu olarak kullanılan sülfitler bazı bireylerde hassasiyete yol açabilir, astımlı bireylerde buna daha sık rastlanır ve bu bireylerde ciddi reaksiyonlara neden olabilir.
 
 
 
Kaynaklar : https://www.aid.org.tr/besin-alerjisi-intoleransi/ 
https://www.tarimorman.gov.tr/Konu/2023/Toplu_Tuketim_Yerlerinde_Alerjen_Bildirimi
https://www.allergyuk.org/resources/food-intolerance/