153 YILLIK HİKAYE

 

Dünyada ilk margarin, 1869 yılında Fransa’da üretilmiştir. Zamanın Fransa kralı III.Napolyon’un emriyle kimyager “Mége – Mouriés”, don yağıyla sütü karıştırarak margarini ilk keşfeden kişi olmuştur.

 

Margarinin bu ilkel yöntemle üretimi 40 yıl kadar sürmüştür. Ancak Alman kimyager Wilham Norman’ın 1903’de hidrojenasyon prosesini keşfetmesiyle margarin sanayiinde önemli bir devrim yaşanmıştır. Likit yağların hidrojen gazıyla sertleştirilmesi yöntemiyle ilk kez 1909’da, o günlere göre modern teknoloji devreye girmiştir. 1940’larda margarinin kristalizasyon prosesinde önemli gelişmeler olmuş ve margarin tam tereyağı benzeri bir ürün haline gelmiştir. Ancak esas gelişme, 20. yüzyılın ikinci yarısında fraksiyon (1960) inferesterifikasyon (1980) tekniklerinin keşfedilmesiyle yaşanmıştır.

 

Yine 1980’ lerde çok düşük yağlı kase (yumuşak) margarinler üretilebilmiştir. 1990’ların ortalarında trans yağların sağlık yönünden riskli olduğunun bilimsel olarak saptanması sonrasında (Trans yağ likit yağların ilavesiyle kısmi (partial) hidrojenasyonu sırasında kısmen oluşan bir miktar oluşan yağ asidi cinsidir) geliştirilen modern teknolojiler sayesinde Avrupa’da 1995’den sonra, Türkiye’de ise 2000’lerin başında da trans yağ içermeyen margarinler üretilmeye başlanmıştır.

 

2006 yılından başlayarak da Türkiye’de margarin sanayinin yaklaşık %90’ından fazlasını temsil eden MÜMSAD üyesi firmalar gönüllü olarak %1’in altında trans yağ içeren “trans yağsız” margarin üretimine tamamen geçmişlerdir. Bu teknolojik gelişme, doğrudan fabrika üretimini etkileyip, tüketiciye sunum noktasına kadar soğuk zincirin kırılmamasını sağlamayı gerektirdiğinden ancak büyük yatırımlarla mümkün olabilmektedir. Türkiye’de trans yağsız margarin (%1’in altında trans yağ içeren) üretimi MÜMSAD (Mutfak Ürünleri ve Margarin Sanayicileri Derneği) üyesi olan firmalarda aranan ilk şarttır. Türkiye’de MÜMSAD üyesi kuruluşlar tarafından üretilen margarinlerde sadece ayçiçek, soya, pamuk, kanola, palm ve türevleri gibi bitkisel yağlar kullanılmaktadır. Bu nedenle ne kolesterol ne de trans yağ içerirler.

 

Türkiye'de trans yağ ile ilgili Tarım ve Orman Bakanlığı tarafından yapılan düzenleme ile gıda satış ve toplu tüketim yerlerinde son tüketiciye arz edilecek bitkisel ve bitkisel kaynaklı gıdalarda trans yağ içeriği, toplam yağın 100 gramında 2 gramı geçmeyeceğine karar verilmiştir. Trans yağ düzenlemesi Avrupa Birliği'nde 1 Nisan 2021 uygulamaya girerken; yayımlanan yönetmelikle, Türkiye'deki gıda işletmeleri, 31 Aralık 2020 tarihinde geçiş yapmıştır. Dolasıyla Türkiye, trans yağ kısıtlamasını Avrupa Birliği'nden 3 ay önce hayata geçirmiştir.

Dünyada Margarinin Durumu

Avrupa Birliği

Amerika Birleşik Devletleri

Türkiye